Đừng đánh đổi tuổi thơ bằng những lời hứa “cải tạo thần tốc”

Những ngày đầu năm 2026, vụ việc tại Trung tâm Công tác xã hội Hải Hà (Quảng Ninh) được phản ánh trên chương trình Chuyển động 24h đã khiến dư luận không khỏi bàng hoàng. Một cơ sở mang danh “công tác xã hội”, được giới thiệu là nơi tiếp nhận, chăm sóc và giáo dục trẻ em, đặc biệt là trẻ có biểu hiện rối loạn hành vi, đã bị phơi bày như một môi trường bạo hành tàn nhẫn, nơi kỷ luật hà khắc và đòn roi thay thế cho phương pháp giáo dục.

Giữa hàng loạt thông tin về sai phạm, bắt giữ người, đình chỉ hoạt động, điều ám ảnh nhất không chỉ là những cây “gậy Hạ Long”, những vết thương chằng chịt trên thân thể các em nhỏ, mà còn là một mảnh giấy viết tay nguệch ngoạc của em N. (17 tuổi) – học viên đã tử vong chỉ sau hai ngày được gia đình gửi vào trung tâm.

Trên trang giấy trắng, những dòng chữ xô lệch, run rẩy như được viết trong tuyệt vọng:
“Bố cho con vào với mấy thằng này… con lớn rồi con có phá phách đâu… Cho con vào trung tâm xã hội Hải Hà, con cũng chịu bố…”

Đó không chỉ là những lời cuối cùng, mà là tiếng kêu cứu muộn màng của một đứa trẻ khi sợi dây kết nối với gia đình bị đứt gãy.

Nỗi đau của người cha và niềm tin đặt nhầm chỗ

Theo thông tin từ gia đình, khi đặt bút ký gửi con vào trung tâm, anh K. – bố của N. – chưa từng nghĩ rằng đó là quyết định dẫn đến bi kịch. Cũng như nhiều bậc cha mẹ khác, anh mang trong lòng nỗi lo lắng về tương lai của con, mong con bớt chơi game, sống kỷ luật và “ngoan” hơn.

Trong lúc bế tắc, những lời cam kết đầy tự tin từ người đứng đầu trung tâm đã trở thành chiếc phao cứu sinh. “Chỉ cần một tháng, các cháu sẽ thay đổi rõ rệt, gia đình nhìn thấy ngay”, lời quảng cáo ấy đủ sức thuyết phục những phụ huynh đang tuyệt vọng.

Với mức phí 12 triệu đồng mỗi tháng, gia đình tin rằng con mình sẽ được giáo dục, uốn nắn đúng cách. Thế nhưng, phía sau cánh cổng trung tâm không phải là sự cải thiện bằng tri thức hay tâm lý học, mà là những trận đòn “chào phòng” 50 gậy, những quy định hà khắc đến phi lý: gập chăn không thẳng bị phạt 5 gậy, làm nước bắn ra sàn khi đánh răng bị phạt 10 gậy.

Sai lầm của người cha không xuất phát từ sự vô trách nhiệm, mà từ tình thương và niềm tin mù quáng vào cái mác “giáo dục”. Khi nhận lại con trong bi kịch, nỗi ân hận ấy là điều không lời nào có thể diễn tả.

Bài học đắt giá: Giáo dục con người không có đường tắt

Bi kịch của gia đình em N. không chỉ là nỗi đau cá nhân, mà còn là lời cảnh tỉnh xã hội về cách tiếp cận giáo dục trẻ em, đặc biệt là những đứa trẻ ở độ tuổi nhạy cảm.

Trong một thời đại mà mọi vấn đề đều được “dịch vụ hóa”, nhiều người tin rằng chỉ cần bỏ tiền là có thể giải quyết nhanh mọi rắc rối. Nhưng giáo dục con người không vận hành theo quy luật đó. Không có trung tâm nào, không có “thầy” nào có thể thay thế vai trò của cha mẹ để thay đổi nhân cách một đứa trẻ chỉ trong “một tháng”.

Đằng sau những lời hứa hẹn thay đổi thần tốc là sự phủ nhận thực tế: để hình thành nên tính cách hiện tại, một đứa trẻ đã trải qua hàng chục năm lớn lên. Việc thay đổi, nếu có, đòi hỏi sự kiên nhẫn, thấu hiểu và đồng hành, chứ không phải bạo lực hay trấn áp.

Việc giao phó hoàn toàn con cái cho một môi trường biệt lập, nơi phụ huynh không thể kiểm soát phương pháp giáo dục, thực chất là một canh bạc rủi ro. Trẻ em có thể sợ hãi và tạm thời “ngoan” vì đòn roi, nhưng những vết sẹo tâm lý để lại có thể theo các em suốt đời.

Đằng sau sự “chống đối” là tiếng kêu cứu của cô đơn

Trong lá thư của N., câu chữ ám ảnh nhất là: “Con lớn rồi, con có phá phách đâu”.

Trong mắt người lớn, em có thể chưa ngoan, còn sa đà vào game. Nhưng trong suy nghĩ của chính em, em không thấy mình đáng bị trừng phạt như vậy. Em cảm thấy oan ức, và đau đớn hơn cả là cảm giác bị chính người thân ruột thịt “bỏ rơi”.

Ở tuổi 17 – độ tuổi mong manh nhất về tâm lý – điều trẻ cần không phải là đòn roi, mà là sự lắng nghe. Khi một đứa trẻ có biểu hiện chống đối, đó thường là dấu hiệu của sự thiếu kết nối, cảm giác lạc lõng ngay trong chính ngôi nhà của mình.

Thay vì tìm cách “nhốt” con vào khuôn khổ, điều cần thiết hơn là sự đối thoại, kiên nhẫn và đồng hành – dù con đường đó dài hơn, khó khăn hơn và nhiều nước mắt hơn.

Lời cảnh tỉnh cho những người ở lại

Sự ra đi của em N. là bi kịch không thể vãn hồi. Những người trực tiếp gây ra sai phạm sẽ phải chịu trách nhiệm trước pháp luật. Nhưng với xã hội, đặc biệt là các bậc cha mẹ, vụ việc để lại một khoảng lặng lớn để suy ngẫm.

Đừng bao giờ vì quá nôn nóng muốn con “ngoan” mà tin vào những lời cam kết đường mật về sự thay đổi thần tốc. Đừng khoán trắng trách nhiệm nuôi dạy con cho những người xa lạ chỉ vì họ khoác lên mình chiếc áo “giáo dục”.

Quan trọng hơn cả, hãy trân trọng những ngày con còn ở bên. Dù con chưa hoàn hảo, dù đôi lúc làm cha mẹ mệt mỏi, thì sự hiện diện của con vẫn là điều quý giá nhất. Đừng để đến khi sợi dây kết nối bị cắt đứt bởi một cánh cổng lạnh lẽo hay một mảnh giấy viết vội, người lớn mới nhận ra rằng:

👉 Ngôi trường tốt nhất của một đứa trẻ, mãi mãi là gia đình – nơi có sự bao dung của cha và mẹ.

Mong rằng nỗi đau của gia đình em N. sẽ phần nào được xoa dịu theo thời gian, và mong rằng bi kịch này sẽ trở thành lời nhắc nhở đủ mạnh để không còn đứa trẻ nào phải viết nên những dòng tuyệt vọng như thế nữa.