Vụ việc gây xôn xao bên bển

Một câu chuyện được chia sẻ trên mạng xã hội cho rằng tại Trung Quốc, một người cha không biết bơi bất lực cầu cứu khi vợ và con rơi xuống nước, nhưng không ai dám nhảy xuống cứu vì sợ cứu người không thành sẽ bị kiện, thậm chí bị phạt tiền hoặc truy cứu hình sự.

Tuy nhiên, thông tin này cần được nhìn nhận thận trọng. Những vụ việc thường được dẫn lại để minh họa cho câu chuyện trên thực tế có bối cảnh và bản chất pháp lý khác nhau.

Một trường hợp từng gây tranh cãi là vụ Ngô Ba (吴波) ở Đạt Châu, Tứ Xuyên năm 2013. Khi hai cô gái rơi xuống hồ, Ngô Ba đã xuống nước tìm cách cứu nhưng do khả năng bơi hạn chế và bản thân có nguy cơ gặp nguy hiểm nên phải buông tay. Sau đó, anh cùng một người khác tiếp tục dùng cây tre hỗ trợ và kêu cứu nhưng hai nạn nhân vẫn tử vong.

Gia đình nạn nhân cho rằng những người tham gia cứu hộ phải chịu trách nhiệm. Sau khi công an địa phương hòa giải, Ngô Ba và một người khác đồng ý hỗ trợ mỗi gia đình 50.000 nhân dân tệ. Vụ việc sau đó bị một số nguồn diễn giải thành câu chuyện “cứu người không thành phải bồi thường”.

Tuy nhiên, đây không phải là phán quyết của tòa án và Ngô Ba không bị kết tội. Khoản tiền trên xuất phát từ thỏa thuận hòa giải chứ không phải hình phạt do tòa án tuyên.

Một vụ khác tại Hà Nam năm 2021 cũng thường bị đưa vào các câu chuyện trên mạng. Một thiếu niên 15 tuổi bị kết án 11 năm tù sau vụ hai người chết đuối. Tuy nhiên, theo hồ sơ được báo chí Trung Quốc dẫn lại, tòa xác định thiếu niên này đã hai lần đẩy nạn nhân không biết bơi về phía vùng nước sâu, dù đã được cảnh báo khu vực nguy hiểm. Vì vậy, đây không phải trường hợp “cứu người nhưng không thành nên bị kết án”.

Ngược lại, pháp luật Trung Quốc hiện có quy định nhằm bảo vệ người chủ động cứu giúp người khác. Điều 184 Bộ luật Dân sự Trung Quốc quy định người tự nguyện thực hiện hành vi cứu trợ khẩn cấp mà gây thiệt hại cho người được cứu trong quá trình cứu thì không phải chịu trách nhiệm dân sự.

Do đó, chưa có cơ sở để khẳng định câu chuyện “người Trung Quốc không dám cứu người vì sợ cứu không thành sẽ bị phạt hoặc đi tù” là sự thật theo nghĩa phổ quát.

Nhiều khả năng câu chuyện lan truyền đã trộn lẫn nhiều vụ việc khác nhau, đặc biệt là các tranh cãi về trách nhiệm khi cứu người, rồi đơn giản hóa thành một kết luận gây sốc về pháp luật Trung Quốc.